Hoewel Stefan Zweig geen Nederlander was en het Nederlands niet beheerste, bestaan er sterke en veelzijdige banden tussen Zweig en de Lage Landen. De belangrijkste zijn zijn diepgaande identificatie met Erasmus van Rotterdam, zijn vriendschappen met Belgische kunstenaars, en de rol van Nederlandse uitgevers in de verspreiding van zijn werk.

De Erasmus-connectie

De sterkste band tussen Zweig en Nederland is ongetwijfeld zijn biografie van Erasmus van Rotterdam. In 1934 schreef Zweig Triumph und Tragik des Erasmus von Rotterdam, een werk dat alom wordt beschouwd als een versluierd zelfportret.

Erasmus van Rotterdam Stefan Zweig
Kosmopolitisch humanist Kosmopolitisch humanist
Weigerde partij te kiezen in de Reformatie Weigerde partij te kiezen tegen het fascisme
Pacifist in een tijdperk van religieus fanatisme Pacifist in een tijdperk van politiek fanatisme
Geloofde in culturele educatie als redding Geloofde in de kracht van de geest en cultuur

Het boek is in het Nederlands verschenen als De triomf en tragedie van Erasmus van Rotterdam, vertaald door Robert Boettcher.

Het bezoek van 1929

Op 17 maart 1929 arriveerde de wereldberoemde Zweig in Den Haag, komende uit Brussel. Hij bezocht het Mauritshuis, gaf een lezing in Utrecht voor de Duitsch-Nederlandsche Vereeniging, en sprak in Pulchri Studio aan het Lange Voorhout voor een volle zaal. Bij boekhandel Dijkhoffz aan de Plaats tekende hij boeken.

Tijdlijn

Zweig en de Lage Landen door de jaren

1902
Ontmoeting met Verhaeren
Als jongeman ontmoet Zweig de Belgische dichter Emile Verhaeren. Een vriendschap die zijn leven zal veranderen.
1910
Biografie van Verhaeren
Zweig publiceert zijn eerste biografische studie, over de dichter die hij het ‘land tussen de talen’ noemde.
1917
Ontmoeting met Masereel
In Genève ontmoet Zweig de Belgische kunstenaar Frans Masereel. Het begin van een 25-jarige vriendschap.
1929
Bezoek aan Nederland
Lezing in Den Haag en Utrecht over het Europese ideaal. Bezoek aan het Mauritshuis en Pulchri Studio.
1934
Erasmus-biografie
Zweig publiceert zijn meest persoonlijke werk: een versluierd zelfportret via de figuur van Erasmus van Rotterdam.
1939
Ongeduld van het hart
Zweigs enige voltooide roman verschijnt bij Allert de Lange in Amsterdam, de belangrijkste exiluitgeverij.
Heden
Stefan Zweig Genootschap
Het Stefan Zweig Genootschap Nederland geeft eigentijdse uitwerkingen aan Zweigs thema's: humanisme, Europa en de strijd tegen fanatisme.

Emile Verhaeren

Een van de belangrijkste verbindingen tussen Zweig en de Lage Landen was zijn levenslange band met de Belgische dichter Emile Verhaeren. Als jongeman vertaalde Zweig diens werk al, en in 1902 werden zij vrienden. Zweig noemde België ‘het land tussen de talen’ en publiceerde in 1910 een biografische studie over Verhaeren.

Frans Masereel

In 1917 ontmoette Zweig de Belgische kunstenaar Frans Masereel in Genève. Zweig werd enthousiast over Masereels linosneden en zette zich in om zijn werk bij Duitstalige uitgevers te plaatsen. Hun vriendschap duurde bijna 25 jaar, vastgelegd in 230 bewaard gebleven brieven.

Nederlandse uitgevers

Allert de Lange in Amsterdam was een van de belangrijkste exiluitgeverijen tijdens het interbellum. Na Zweigs vertrek uit Oostenrijk publiceerde deze Amsterdamse uitgeverij zijn enige voltooide roman, Ungeduld des Herzens (Ongeduld van het hart, 1939). Vandaag publiceren zes Nederlandse uitgevers Zweigs oeuvre, waaronder Van Oorschot, De Arbeiderspers, en IJzer.

“De organische grondfout van het humanisme was dat het het volk van bovenaf wilde opvoeden, in plaats van het te begrijpen en ervan te leren.” Stefan Zweig — Triumph und Tragik des Erasmus von Rotterdam (1934)

Word Vriend

Steun het Genootschap

Ons Genootschap bestaat uit een groep actieve vrijwilligers. De projecten die wij ondernemen proberen wij te financieren met steun van fondsen. Financiële bijdragen om ons werk te kunnen voortzetten zijn zeer welkom.

Word Vriend van het Genootschap